Xuất khẩu lao động chui ở Nghệ An: Loay hoay tìm giải pháp - Bài 1: Khát vọng đổi đời

Khoảng mười năm trở lại đây, xuất khẩu lao động (XKLĐ) đã trở thành một con đường xóa đói giảm nghèo vô cùng lý tưởng của nhiều gia đình ở nông thôn tỉnh Nghệ An. Đi XKLĐ giúp họ không những thoát nghèo mà còn trở nên giàu có, nhiều người từ làm thuê trở thành ông chủ. Chính vì lẽ đó, nhiều năm trở lại đây Nghệ An được xem là một trong những địa phương có phong trào XKLĐ rất rầm rộ. Bị lừa quá dễ Trong thời gian qua, đã có nhiều phản ánh về việc 66 lao động ở vùng quê nghèo xã Lăng Thành (Yên Thành, Nghệ An), bị đối tượng Nguyễn Thị Thìn (SN 1976), người cùng địa phương, lừa XKLĐ sang Trung Quốc. Và hậu quả là nhiều người bị cảnh sát Trung Quốc bắt giam vì tội danh cư trú bất hợp pháp. Tiền mất tật mang, nợ nần chồng chất cũng chỉ vì không hề có bất kỳ kiến thức gì về XKLĐ. Những lao động đã về nước cho biết, họ muốn sang lao động ở Trung Quốc chủ yếu là muốn có cơ hội từ Trung Quốc sang Angola, để đổi đời vì ở nhà không nghề nghiệp chỉ làm ruộng và làm thuê nên cuộc sống rất khó khăn. Nữ giúp việc bị bóc lột tại Arập-Xêút sẽ được đưa về nước Đại diện Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội) vừa cho biết, lao động đi làm giúp việc tại Arập-Xêút bị bóc lột sẽ được đưa về nước trước 30-9-2013 và được hoàn trả đủ lương. Ngày 22-7, Công ty Cổ phần Đầu tư và xây dựng giao thông (Trancosin) đã ký cam kết với gia đình lao động Nguyễn Thị Thuy sẽ đảm bảo quyền lợi cho lao động, trả trước một phần lương nợ cho gia đình lao động. Trước đó, ông Phạm Xuân Trường (quê tại thị trấn Phú Thái, Kim Thành, Hải Dương) đã làm đơn gửi đến Cục Quản lý lao động ngoài nước về trường hợp của vợ anh Trường là chị Nguyễn Thị Thuy do công ty đưa đi làm giúp việc gia đình tại Arập-Xêút từ ngày 14/9/2012 nhưng bị bóc lột, nợ lương. Theo nội dung đơn, chị Thuy đã làm việc được 8 tháng nhưng gia đình chỉ nhận được 1 tháng lương. Trong khi đó, chị Thuy phải làm việc 20 giờ/ngày, không liên hệ được với gia đình do chủ nhà tịch thu điện thoại. Hiện nay, sức khỏe của chị Thuy không đảm bảo công việc nên có nguyện vọng về nước. Gia đình người lao động đã nhiều lần liên hệ với công ty đề nghị thực hiện đúng hợp đồng đã ký nhưng không được công ty giải quyết. PV Quay lại vụ việc vào dịp tết Quý Tỵ năm 2013 tại huyện Yên Thành, Nguyễn Thị Thìn trở về địa phương và dùng những lời lẽ ngon ngọt để "tuyển” lao động đưa sang Trung Quốc làm việc. Thìn hứa hẹn công việc sẽ rất nhàn hạ, mức thu nhập từ 7 – 9 triệu đồng một tháng. Ngoài ra tất cả mọi chi phí, giấy tờ, ăn ở khi sang nước bạn làm việc đều được Thìn lo lắng hết. Mỗi người đi chỉ phải nộp tổng số tiền là 7 triệu đồng. Anh Nguyễn Bá Nhung (SN 1992), ở xóm 4, xã Lăng Thành là một trong những lao động bị bắt giam vì tội cư trú bất hợp pháp vào đêm 24-4, mới bị trục xuất về nước, vẫn chưa hết hoảng loạn: "Em có biết chi mô, học xong lớp 9 thì em ở nhà mần rọng (làm ruộng), làm thuê mỗi ngày chỉ kiếm được dăm chục ngàn. Nghe chị Thìn nói đi dễ, làm ăn khấm khá mà thủ tục không phải lo thì đi theo sang. Tháng đầu thì họ nợ lương, sang tháng thứ hai thì khi bị bắt họ mới trả nhưng vừa đủ để nộp tiền phạt vì cư trú bất hợp pháp. May mà sống trở về được”. Tin vào lời hứa ngon ngọt của Thìn, 66 lao động ở xã Lăng Thành đã nộp tiền để được đưa sang Trung Quốc làm việc với hi vong sẽ có thu nhập cao, thoát được cảnh nghèo khó ở quê nhà. Để tạo lòng tin cho nhiều người Thìn chỉ nhận một số lượng ít lao động. Nhiều người muốn được đi còn phải nhờ cậy, quen biết thì Thìn mới nhận đưa đi. Anh Hoàng Danh Hậu (SN 1995), ở xóm 4, xã Lăng Thành, cũng là một lao động bị bắt giam, bức xúc: "Khi chưa đi thì hứa ngon ngọt lương tháng 9-10 triệu đồng, sang đó thì khổ vô cùng mà có nhận được đồng lương mô. Nửa đêm đang ngủ thì bị bắt rồi bị giam 66 ngày, bị phạt mỗi người 5 triệu. Mần thì hết hơi mà ăn thì không đủ no”. Nhiều lao động cho biết, khi sang đến nơi và làm việc tại công ty giày da mà Thìn sắp xếp thì công việc không như lời hứa. Mọi người phải lao động vất vả, thường xuyên phải làm ca đêm, tăng ca mỗi ngày phải làm đến 15-16 tiếng đồng hồ. Với chiêu thức lừa đảo đơn giản bằng lời nói Nguyễn Thị Thìn đã đưa được mấy chục lao động sang Trung Quốc bóc lột sức lao động thu lợi trắng trợn. Tất cả các lao động sau khi sang làm việc bất hợp pháp tại Trung Quốc mới ngã ngửa là mình bị lừa. Ngày 1-5-2013, có 11 lao động đã trốn thoát được về địa phương và bắt đầu tố cáo hành vi lừa đảo của Nguyễn Thị Thìn, sau đó 8 lao động bị bắt giam vì tội cư trú bất hợp pháp và bị trục xuất về nước thì việc lừa đảo mới được nhiều người biết đến. Số lao động còn lại, hiện vẫn chưa biết tung tích ra sao. Những gia đình có con em đang lao động đó vô cùng hoang mang, lo lắng. Tuy nhiên cho đến thời điểm hiện tại các cơ quan chức năng vẫn "án binh bất động”. Anh Nguyễn Bá Nhung (người đầu tiên bên phải) Bị cảnh sát Trung Quốcbắt giam Mới bị trục xuất về nước, chưa hết hoảng sợ kể Loay hoay tìm giải pháp Ông Trần Văn Giang - Chủ tịch UBND xã Lăng Thành, cho biết: "Khi Thìn về địa phương tuyên truyền để lừa đảo thì địa phương cũng đã biết và tuyên truyền nhiều qua loa phát thanh nhưng người dân vẫn không nghe nên mới ra nông nỗi đó. Sau đó, xã cũng đã có báo cáo lên cấp trên (huyện) để có chỉ đạo. Tuy nhiên, đi xuất khẩu lao động mà không cần làm giấy tờ gì mà dân vẫn tin thì xã” cũng không kiểm soát được. Còn ông Lê Xuân Điệp - Trưởng công an huyện Yên Thành, lại cho hay: "Bây giờ có chứng minh thư nhân dân và các giấy tờ tùy thân thì người dân ra khỏi địa phương rất dễ dàng, mà khi lừa dân để lấy tiền thì chỉ hợp đồng với nhau bằng miệng như thế rất khó khăn cho cơ quan điều tra”. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Phạm Xuân Tuyết - Trưởng phòng Lao động, Thương binh & Xã hội, huyện Yên Thành, cho hay: "Hiện nay huyện Yên Thành đang có khoảng trên 10 ngàn lao động đang làm việc ở nước ngoài. Tuy nhiên, chủ yếu các lao động này đều đi theo kiểu tự do không qua kênh chính thống (không có hợp đồng lao động). Hiện tại có khoảng gần 400 lao động đang làm việc tại Angola, khoảng 500-700 lao động làm việc tại Nga còn lại Lào, Thái lan, Trung Quốc, Úc, Nhật… thì nhiều lắm”. Huyện Yên Thành có diện tích tự nhiên là 55000 ha, 28,2 vạn người trong đó có 15,2 vạn lao động, nên việc đi XKLĐ và đi lao động ở các địa phương khác trong nước là rất khó kiểm soát. Chỉ tính từ năm trước cho đến thời điểm hiện nay đã có 5 lao động tử vong tại Angola và Nga mà không hề có được một khoản đền bù hay hỗ trợ nào. Tuy nhiên người dân vẫn tìm mọi cách để đi xuất khẩu lao động "chui” mà không hề nghĩ đến hậu quả khi gặp rủi ro. Còn cơ quan chức năng thì vẫn loay hoay tìm giải pháp. Bắc Vũ